حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت، معتقد است پیامدهای فیلترینگ تنها به محدودسازی دسترسی کاربران ختم نشده و اکنون به مهاجرت گسترده نخبگان و تضعیف زیستبوم فناوری ایران انجامیده است. او با استناد به آمار کارزارهای مدنی و روند خروج استارتاپها، از شکلگیری «فرار زیستبومی» در کشور سخن میگوید.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت، در میزگرد:« آیا فیلترینگ امنیت آورد»، درباره دیدگاه جامعه نسبت به سیاستهای محدودسازی اینترنت سخن گفت:«بررسی و تخمین سیگنالهای اجتماعی توسط جامعهشناسان امر پیچیدهای نیست. در طول هشت تا نه سال گذشته، بزرگترین و پرامضاترین کارزار مدنی در پلتفرم کارزار، مربوط به مخالفت با طرح صیانت با ثبت رکورد ۱ میلیون و ۱۹۷ هزار امضا بوده است که هنوز شکسته نشده است. همچنین در مدت اخیر جنگ و قطعی اینترنت، بیش از ۶۰۰ تا ۷۰۰ کارزار مستقل برای درخواست برقراری اینترنت راهاندازی شد که مجموعاً بالغ بر ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار امضا را در شرایط اختلال شبکه به ثبت رساندند؛ این موضوع نشان میدهد مسئله اینترنت، پرامضاترین دغدغه در این پلتفرم بوده و این ارقام کاملاً معنادار است.»
بیدی با اشاره به وضعیت خروج نخبگان افزود: «بررسی وضعیت بچههایی که در ابتدای دهه ۹۰ در فضای استارتاپی فعال بودهاند، نشان میدهد که دستکم ۵۰ درصد (و به تأیید حاضرین بسیار بیشتر از آن) از کشور خارج شدهاند. این پدیده دیگر یک مهاجرت عادی برای پیشرفت شغلی و نقشه راه مشابه آنچه در هند یا چین رخ میدهد و افراد پس از کسب تجربه بازمیگردند نیست، بلکه یک «فرار» تمامعیار است. پیش از تعطیلی رصدخانه مهاجرت ایران، آمارهای نظرسنجی رسمی تایید میکردند که فیلترینگ و وضعیت اینترنت جزو سه دلیل اصلی انگیزه فرار از کشور است، اما پس از تعطیلی این نهاد، انتشار این آمارها متوقف شد و خوشبختانه صورتمسئله پاک شد.»
او در ادامه گفت:« امروز جامعه با پدیده فرار زیستبومی (Ecosystem Migration) مواجه است؛ به این معنا که دیگر بحث بر سر خروج انفرادی اشخاص نیست، بلکه شرکتها به صورت تودهوار برای دریافت ویزاهای استارتاپی جهانی و خروج از کشور اقدام میکنند و در کنار بیزینسهای داخلی، ایجاد یک کسبوکار موازی برای اخذ استارتاپویزا به یک عرف معمول تبدیل شده است. در این فرآیند، نهادهای ارزیابیکننده، جشنواره موبایل ایران، همایش آینده وب، ورکشاپها، سمینارها و رویدادهای استارتاپویکند که روزی بستر یادگیری و شور و شوق جوانان بودند، همگی نابود و تعطیل شدهاند.»
بیدی خاطرنشان کرد: «کسانی که بحران مهاجرت زیستبومی را کوچکنمایی میکنند، متوجه نیستند کشور چقدر عقب میافتد؛ آن هم در شرایطی که کشورهای همسایه و جهان با سرعت سرسامآوری در حال جذب ایده، سرمایه و نخبگان انسانی هستند. نخبگان باقیمانده در ایران، نابغههایی هستند که در شرایط تحریم، بدون امکان برگزاری کنفرانسهای بینالمللی یا ورود سرمایهگذار و منتور بینالمللی در حال فعالیت هستند. این انسداد دوجانبه، فاصله فناوری ایران با جهان را «کهکشانی» کرده است. امروز اقتصاد دانشبنیان و فناوری اهمیت حیاتی دارند و جهان در میانه بزرگترین انقلاب بشری یعنی هوش مصنوعی (AI) قرار دارد که مناسبات ژئوپلیتیک دنیا را دگرگون میکند. با این حال، هوش مصنوعی در ایران تبدیل به دکانی برای تاسیس سازمانهای موازی و دریافت بودجههای بیحاصل شده است.»
متن کامل این میزگرد را اینجا بخوانید.
۲۲۷۲۲۷
Tuesday, 21 July , 2026