دونالد ترامپ می‌گوید با تعرفه‌ها صنعت خودروی آمریکا را احیا و از نابودی نجات داده است؛ اما بررسی TIME نشان می‌دهد تولید، فروش و اشتغال خودروسازی آمریکا کاهش یافته و افزایش هزینه قطعات، آینده این صنعت را با ریسک بیشتری مواجه کرده است.

گرانی خودرو دیگر فقط مسئله بازار ایران نیست؛ در آمریکا هم خودروهای ارزان‌قیمت به‌سرعت در حال ناپدید شدن هستند. در نیمه نخست ۲۰۲۶ فقط ۴ درصد خودروهای جدید فروخته‌شده زیر ۲۵ هزار دلار بوده‌اند و قیمت خودرو از ۲۰۱۵ تاکنون ۴۹ درصد رشد کرده است.

خبر افزایش حقوق ورودی خودروهای برقی از ۴ درصد و خودروهای هیبریدی از ۱۵ درصد به ۱۰۰ درصد هنوز ابلاغ نهایی نشده، اما همین احتمال کافی بوده تا بازار خودروهای وارداتی واکنش نشان دهد. برای درک ابعاد این تغییر، یک خودروی ۲۰ هزار دلاری را در نظر بگیرید. با تعرفه ۴ درصد، حقوق ورودی آن فقط ۸۰۰ دلار است؛ با تعرفه ۱۵ درصد به ۳ هزار دلار می‌رسد و در تعرفه ۱۰۰ درصد، به ۲۰ هزار دلار افزایش پیدا می‌کند. یعنی قیمت همان خودرو، پیش از محاسبه مالیات، حمل، بیمه، شماره‌گذاری و سایر هزینه‌ها، می‌تواند فقط از محل حقوق ورودی دو برابر شود.

صنعت خودرو چین در ۱۷ سال گذشته از پروژه «هزار خودرو در هزار شهر» به بازاری رسیده که خودروهای انرژی نو بیش از ۶۰ درصد فروش ماهانه آن را تشکیل می‌دهند؛ اما در این مسیر، خواسته‌های اصلی مشتری چندان تغییر نکرده است.

بازار خودرو که طی هفته‌های گذشته بارها در برابر موج‌های افزایشی دلار مقاومت کرده بود، امروز دیگر توان ایستادگی نداشت. دلار با عبور از مرز ۲۲۰ هزار تومان، سیگنال صعودی قدرتمندی به بازارها فرستاد و خودرو نیز در نهایت، فارغ از رکود سنگین و نبود تقاضای موثر، وارد مسیر افزایش قیمت شد.

بازار خودرو در سه روز گذشته وارد فاز افزایشی شده است؛ از رشد ۱۰۰ میلیون تومانی پژو ۲۰۷ و ۱۵۰ میلیونی دنا تا جهش یک میلیارد تومانی تویوتا کمری. رشد دلار تنها بخشی از ماجراست و بازار به خبر تعرفه خودروهای برقی و هیبریدی هم واکنش نشان داده است.

بحران فولکس‌واگن دیگر فقط مشکل یک خودروساز نیست. کاهش تقاضا، هزینه بالای تولید، تعرفه‌های آمریکا و رقابت چینی‌ها، مدل صنعتی آلمان را زیر فشار برده و آینده صنعت خودروی اروپا را هم به خطر انداخته است.

دلار پس از صحبت‌های شب گذشته مسعود پزشکیان افزایشی شد و به محدوده ۲۰۵ هزار تومان رسید، اما بازار خودرو هنوز واکنش یکدستی به این سیگنال نشان نداده است. قیمت‌ها نوسانی و بی‌رمق‌اند و بازار همچنان برای افزایش مقاومت می‌کند.

تهدید جدید دونالد ترامپ برای اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر خودرو و قطعات وارداتی از کانادا، برخلاف تصور کاخ سفید، فقط کانادا را هدف نمی‌گیرد؛ زنجیره تولید خودروسازی آمریکا به‌شدت به کانادا گره خورده و اجرای این تعرفه می‌تواند هزینه تولید و قیمت خودرو در هر دو سوی مرز را بالا ببرد.

بحث درباره تخلف احتمالی مونتاژکاران خودرو، از خوداظهاری در ارزش کالاهای وارداتی گرفته تا بهره‌مندی از ارز ارزان‌تر، موضوعی است که باید دستگاه‌های نظارتی و قضایی درباره آن تصمیم بگیرند. اما شاید پرسش مهم‌تر، یک گام عقب‌تر باشد: اگر طبق اظهارات مطرح‌شده، یک خودروساز طی چهار سال حدود ۶ میلیارد دلار ارز دریافت کرده، این منابع می‌توانستند در کجا هزینه شوند و چه فرصت‌هایی در مقابل آن وجود داشت؟