گروه سیاست خبرگزاری مهر: محسن فتحی، نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی و امیدآفرینی در جامعه، گفت: در شرایط کنونی دولت، مجلس و همه ارکان حاکمیت باید با عملکرد و اقدامات ملموس، شکاف میان مردم و حاکمیت را کاهش داده و وحدت و انسجام شکل‌گرفته در کشور را تداوم ببخشند.

فتحی در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرگزاری مهر، صادقانه سخن گفتن با مردم، هدفمند کردن منابع محدود، توجه ویژه به اقشار آسیب‌پذیر، ایجاد اشتغال و حمایت از تولید را از مهم‌ترین الزامات جلوگیری از تبدیل مشکلات اقتصادی به بحران‌های اجتماعی دانست و بر ضرورت فراهم کردن زمینه نقش‌آفرینی جوانان در عرصه‌های اقتصادی، مدیریتی، نوآوری و فناوری تأکید کرد.

این نماینده مجلس همچنین با تشریح ظرفیت‌های استان کردستان در حوزه‌های کشاورزی، گردشگری، معدن و مرز، رفع بروکراسی اداری و تسهیل سرمایه‌گذاری را از ضرورت‌های توسعه استان عنوان کرد و گفت: مرزهای کشور، به‌ویژه مرزهای کردستان، به جای آنکه صرفاً تهدید تلقی شوند، باید به فرصتی برای اشتغال، رونق اقتصادی و تقویت امنیت مردم‌محور تبدیل شوند. فتحی همچنین بر پرهیز جریان‌های سیاسی از دامن زدن به اختلافات در شرایط کنونی، ضرورت اصلاح متناسب بودجه و برنامه هفتم با شرایط جدید کشور و توجه به مسائل معیشتی مردم تأکید کرد و در پایان، از نقش خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای در روایت وقایع و حفظ امید و انسجام جامعه تقدیر کرد.

متن کامل مصاحبه به شرح ذیل است:

امیدآفرینی با عمل به بار می‌آید نه فقط با حرف و شعار

آقای دکتر، به عنوان اولین سؤال، با توجه به شرایط امروز کشور و یکی از حوزه‌های مهمی که قطعاً دغدغه شما نیز هست، مباحث اجتماعی است. اولویت‌های کشور را در حوزه مسائل اجتماعی چه می‌دانید؟ با توجه به اشرافی که به حوزه انتخابیه خود دارید و مسائلی که از منظر مجلس در داخل کشور می‌بینید، اولویت‌های اجتماعی کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فتحی: از شما تشکر می‌کنم. ببینید، در این برهه زمانی، با توجه به شرایطی که طی یک سال گذشته پشت سر گذاشته‌ایم و با در نظر گرفتن آینده‌ای که پیش رو داریم، مهم‌ترین اقدامی که باید انجام شود، امیدآفرینی است.

واقعیت این است که دولت، مجلس و همه ارکان نظام و حاکمیت در این مقطع باید برای تقویت و افزایش سرمایه اجتماعی تلاش کنند، شکاف میان حاکمیت و ملت را کاهش دهند و وحدت و یکپارچگی‌ای را که در طول ایام جنگ رمضان میان آحاد ملت شکل گرفت، تداوم ببخشند. در کنار این موارد، باید امیدی نیز نسبت به آینده‌ای که پیش روی مردم قرار دارد، ایجاد شود.

البته امیدآفرینی صرفاً با شعار محقق نمی‌شود؛ بلکه قطعاً به عمل نیاز دارد. وقتی مردم ببینند دولتمردان و مسئولان پای کار هستند و هر فردی که در نظام مقدس جمهوری اسلامی مسئولیت و منصبی بر عهده دارد، از جایگاه خود برای ایجاد آثار و نتایج مثبت استفاده می‌کند، آن‌گاه امید در جامعه شکل می‌گیرد.

واقعیت این است که همه باید پای کار باشند. وقتی مردم ببینند مسئولان برای حل مشکلات تلاش می‌کنند، از یک سو زمینه اشتغال نوجوانان و جوانان را فراهم می‌کنند، از سوی دیگر به تولید کمک می‌کنند و برای بهبود وضعیت معیشتی و افزایش رفاه اجتماعی تلاش دارند، قطعاً امیدآفرینی در جامعه شکل خواهد گرفت.

امید اجتماعی مقوله بسیار گسترده‌ای است و اگر بخواهیم به طور مفصل درباره آن صحبت کنیم، به جلسات و مباحث زیادی نیاز دارد؛ اما به‌طور کلی، بنده به عنوان عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، بیش از پیش احساس می‌کنم که جامعه امروز ما به امیدآفرینی نیاز دارد.

این امیدآفرینی با عمل و دیده شدن اقدامات و تلاش‌ها در جامعه به وجود می‌آید، نه صرفاً با حرف و شعار.

با توجه به نکته‌ای که اشاره کردید، به نظر می‌رسد مسائل اقتصادی می‌تواند بر مسائل اجتماعی که به آن اشاره کردیم، سایه بیندازد و در صورت تداوم، این مشکلات اقتصادی را به بحران اجتماعی تبدیل کند. برای اینکه مشکلات اقتصادی کشور به مسائل و بحران‌های اجتماعی منجر نشود، به نظر شما چه اقداماتی باید انجام شود؟ از نظر شما دولت و کلیت حاکمیت باید چه رویکردی در پیش بگیرند تا مسائل اقتصادی که امروز به هر دلیلی با آن مواجه هستیم، به بحران‌های اجتماعی تبدیل نشود؟

فتحی: ببینید، نکته اول این است که باید صادقانه با مردم صحبت کنیم. مردم ولی‌نعمت ما هستند؛ ما هستیم چون مردم هستند و فلسفه وجودی ما نیز به وجود همین مردم برمی‌گردد. مردم ما را انتخاب کرده‌اند تا مسئولیتی داشته باشیم و بتوانیم کاری برای آنها انجام دهیم.

بنابراین باید مسائل را با مردم در میان بگذاریم. محال است بخواهیم طرحی مانند اصلاح نرخ حامل‌های انرژی را اجرا کنیم، اما پیوست اجتماعی و الزامات مربوط به آن را در نظر نگیریم و بدون فراهم کردن مقدمات لازم، وارد مرحله اجرا شویم.

باید با مردم و جامعه صحبت کنیم. اجتماع، جامعه و اقتصاد را اصلاً نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد.

نکته دیگر این است که باید صادقانه شرایط را برای مردم تشریح کنیم. وقتی وضعیت و شرایط موجود را توضیح می‌دهید، مردم آن را درک می‌کنند. می‌گویند بالاخره شرایطی پیش آمده و اشکالی ندارد؛ ما هم هستیم، پای آرمان‌هایمان هستیم و پای این گفتمان ایستاده‌ایم.

خیلی از مردم نسبت به وطن خود عرق دارند. می‌گویند ما هستیم، دمتان گرم؛ پوزه آمریکا و رژیم صهیونیستی را به خاک مالاندید و در ایام جنگ کاری کردید که دنیا حساب کار دستش آمد؛ ما هم هستیم، چشم.

اما اگر منابع محدود است، باید این محدودیت برای همه وجود داشته باشد. این نکته دوم است. اگر جایی می‌گوییم منابع محدود است، نباید در جای دیگری خلاف آن اتفاق بیفتد؛ چراکه چنین مسئله‌ای می‌تواند دوباره بی‌اعتمادی ایجاد کند و مردم را نسبت به حرف‌های صادقانه ما بی‌اعتماد کند.

بنابراین، اگر حرفی می‌زنیم و موضوعات را صادقانه با مردم در میان می‌گذاریم، باید در عمل نیز همان‌گونه رفتار کنیم.

نکته بعدی این است که در این شرایط، منابع محدود است و باید این منابع را در جاهایی هزینه کنیم که بیشترین فایده و اثرگذاری را دارد؛ برای مثال، در حوزه اشتغال جوانان، حمایت از تولید، بهبود وضعیت معیشتی، افزایش رفاه عمومی، تأمین کالا و همچنین تأمین امنیت معیشتی اقشار پایین و دهک‌های پایین جامعه.

افزایش نزخ سوخت برای بخش وسیعی از جامعه مهم است

ما با همین منابع محدودی که در اختیار داریم، اگر چتر حمایتی خود را برای دهک‌های پایین‌تر گسترده‌تر کنیم تا این اقشار کمتر آسیب ببینند، قطعاً دهک‌های بالاتر نیز این موضوع را درک و آن را قبول خواهند کرد. شاید برای بسیاری از آنها تفاوت قیمت بنزین از ۵ هزار تومان به ۳۰ هزار تومان چندان مهم نباشد، اما این مسئله برای طیف وسیعی از جامعه اهمیت دارد.

بنابراین، باید چتر حمایتی را بر سر اقشاری گسترده کنیم که شکنندگی بیشتری دارند و ممکن است با کوچک‌ترین ضربه اقتصادی آسیب ببینند.

باید منابع محدود را در جای درست هزینه کنیم

به زعم بنده، در این شرایط دولت برای اینکه این پروسه ان‌شاءالله به فضل الهی درست طی بشود، این ایام هم با کمترین تنش طی بشود و ما مسیر را طی کنیم، باید منابع محدود را در جای درست هزینه کند و این جای درست، چرخ تولید را بچرخاند، اشتغال ایجاد کند، امیدآفرینی ایجاد کند و جوان ما مطمئن باشد که بالاخره یک جایی هست که دیده می‌شود.

جوان را بیشتر تهدید می بینند تا فرصت

به نکته درستی اشاره کردید. جوان به‌عنوان شاید موتور محرک جامعه، به‌ویژه در جامعه ایران، با توجه به اینکه شما خودتان هم یک نماینده جوان در مجلس شورای اسلامی هستید، آینده را چطور می‌بینید؟ در برنامه‌های فعلی کشور، به نظر شما چه فکری باید کرد و چه سیاست‌ها و تدابیری باید اندیشیده شود تا موقعیت جوان در نقش‌آفرینی‌های فردا جدی‌تر و مؤثرتر باشد؟

فتحی: ببینید، دیدگاه‌ها متفاوت است. متأسفانه خیلی‌ها جوان را به‌عنوان یک مسئله می‌بینند؛ در حالی که من موضوع جوانی جمعیت و حضور یک قشر جوان را یک فرصت برای حل مسائل می‌دانم. یعنی بیشتر از اینکه فرصت ببینند، تهدید می‌بینند.

متأسفانه این نگاه وجود دارد که جوان را با چه ادبیاتی ببینیم؟ چرا از این ظرفیت استفاده نمی‌شود؟ چرا این جوان را که دانش‌آموخته است و دانش نوین و جدید دارد، وارد عرصه‌های کارآفرینی نمی‌کنیم، به‌جای اینکه صرفاً بخواهد کارمند شود؟ اصلاً و ابداً نباید نگاه ما این باشد.

نباید این دیدگاه را داشته باشیم که جوان فقط به دنبال یک شغل است. باید فضا را برای او مهیا کنیم تا بتواند مولد باشد، رونق ایجاد کند و کسب‌وکار راه بیندازد.

جوان دهه هفتادی و دهه شصتی ــ که ما دهه شصتی هستیم ــ پر از ایده‌های نوین و به‌روز است. مطالعاتش به‌روز است و با تمام دنیا تبادل اطلاعات دارد؛ یعنی می‌تواند راهکارها و مسیرهای برون‌رفت از بسیاری از این مسائل را به‌خوبی ترسیم کند.

شما نگاه کنید، ما هر جایی که کار را به دست یک جوان سپردیم، انرژی آن جوان، در کنار به‌روز بودن و دانش او و همچنین تجربه بزرگ‌ترها، خروجی مثبتی داشته است.

اما وقتی ما فقط اصرار داریم جوانان را به‌عنوان یک تهدید ببینیم، برایشان شغل ایجاد کنیم، استخدام کنیم، آزمون استخدامی بگذاریم و موضوعات دیگری از این دست را دنبال کنیم، این رویکرد اصلاً جوان را قانع نمی‌کند. جوان احساس می‌کند امیدی ندارد.

ما باید فضا را به‌گونه‌ای مهیا کنیم که جوان ما در داخل کشور امید داشته باشد؛ به این دلیل که بداند اینجا دیده می‌شود و می‌تواند در اینجا مفید باشد.

خیلی حیف است که با توجه به روند و آمارها، شاهد پیر شدن جامعه باشیم و ببینیم که جامعه ما به چه سمتی می‌رود.

خیلی از موضوعات قانون جوانی جمعیت ابتر مانده است

سؤال: مسئله جمعیت؟

فتحی: بله. در مجلس یازدهم قانون جوانی جمعیت را نوشتیم، ولی متأسفانه بسیاری از موضوعات این قانون ابتر مانده است. در برنامه هفتم هم برای آن بندهایی در نظر گرفتیم، اما متأسفانه آنها نیز ابتر مانده‌اند.

نکته اصلی این است که یکی از چالش‌های عظیمی که برای سال‌های آینده ترسیم می‌شود، بحث جمعیت است. شما این نسل جوان، توانمند، پرانرژی و به‌روز را دچار یأس و ناامیدی می‌کنید، به او فضا نمی‌دهید، هیچ باور و اعتمادی به او ندارید؛ در نتیجه دچار سرخوردگی می‌شود. بسیاری از جوان‌هایی که می‌توانند در این کشور بمانند، منشأ خیر و تحول شوند، در کشور نمی‌مانند.

یک واقعیت امروز را نمی‌توان انکار کرد. ما باید شرایط را در داخل مملکت به‌گونه‌ای مهیا کنیم که جوان ما امید داشته باشد؛ نه با این تعبیر که همه جوان‌ها باید در جایی استخدام شوند، نه. بلکه باید شرایطی را فراهم کنیم که جوان ما این امید را داشته باشد که می‌تواند در کشور خودش، در وطن خودش و در خاک خودش مفید و اثربخش باشد؛ بتواند چرخه تولید این مملکت را بچرخاند و چرخه نوآوری و فناوری را به حرکت درآورد. آینده دست این جوان‌هاست.

من به‌عنوان یک جوان دهه شصتی ــ بالاخره ما پیک جمعیت نسل خودمان بودیم ــ سختی‌های زیادی کشیدیم؛ از دبستان‌های دوشیفته و مدارس دوشیفته گرفته تا کنکور، دانشگاه و بعد هم پیک جمعیتی که پشت آزمون‌های استخدامی بودیم. تا به امروز، این نسل با خودش آمده، ولی متأسفانه خیلی وقت‌ها آن فضا را در اختیارش قرار نمی‌دهند.

اوایل انقلاب، بالاخره سن‌ها مشخص است. آقای سرلشکر محسن رضایی در سال ۶۰، ۲۷ ساله بوده و فرمانده کل سپاه بوده است. در ۲۷ سالگی به ایشان اعتماد شده و فرماندهی کل سپاه را بر عهده گرفته است. آقای دکتر قالیباف، رئیس مجلس، نیز در سال ۶۰، ۲۰ ساله بوده است.

یعنی حداکثر بهره‌برداری از ظرفیت یک جوان، در بالاترین حد توان و استعداد او انجام می‌شد. جوان در اوج انرژی و توانایی است و می‌تواند ایده‌های خوبی داشته باشد.

هنوز درگیر انتقال بین‌نسلی هستیم

مخصوصاً جوان‌های ما با توجه به سرعت پیشرفت علمی در دنیا، خودشان را به‌روز کرده‌اند. آنها می‌توانند ایده‌های جدیدتری ارائه دهند که هزینه تولید را کاهش دهد و راندمان کار را بالا ببرد. ما متأسفانه هنوز درگیر انتقال بین‌نسلی هستیم.

سؤال: به ظرفیت‌ها اشاره کردید. ما استان کردستان را در سراسر کشور به‌عنوان استانی با ظرفیت‌های بالا می‌شناسیم؛ چه ظرفیت انسانی، با توجه به مردم غیور آن که از ابتدای انقلاب و حتی پیش از آن نقش‌آفرین بوده‌اند، و چه ظرفیت‌های طبیعی؛ طبیعت سرشار و عموماً بکری که بخش زیادی از ظرفیت‌های آن هنوز مورد استفاده قرار نگرفته است. به نظر شما برای به فعلیت رساندن این ظرفیت‌ها در استان کردستان چه باید کرد تا این ظرفیت‌ها بتوانند در دیگر نقاط کشور و در اقتصاد، صنعت، کشاورزی و بخش‌های دیگر کشور نیز مثمرثمر باشند؟

فتحی: واقعاً غبطه می‌خوریم از اینکه کردستان با وجود این همه ظرفیت، امروز در شرایطی قرار دارد که طبق آمارهای مربوط به نرخ بیکاری، نرخ تورم و شاخص فلاکت ــ که نمی‌خواهم وارد عدد و رقم شوم ــ وضعیت مطلوبی ندارد. همان‌طور که به‌درستی اشاره فرمودید، کردستان سرشار از ظرفیت است.

اما این ظرفیت‌ها باید مانند چرخ‌دنده‌هایی در کنار هم قرار بگیرند و فضایی ایجاد شود که بتوانیم از آنها ارزش افزوده ایجاد کنیم، ثروت تولید کنیم، اشتغال ایجاد کنیم و سرانه خانوار را افزایش دهیم.

تا به امروز کارهایی انجام شده و توسعه‌های زیرساختی زیادی نیز اتفاق افتاده است، اما اگر بخواهیم نتیجه آن را سر سفره مردم ببینیم و مردم احساس کنند که معیشتشان و اشتغال جوانانشان واقعاً تحت تأثیر این اقدامات قرار گرفته، باید بگوییم که در این حوزه‌ها خیلی ضعیف عمل شده است.

نکته‌ای که می‌خواهم خدمت شما عرض کنم این است که ما توسعه کردستان را در چند محور می‌بینیم.

یکی از این محورها کشاورزی است؛ چراکه دو درصد خاک کشور را داریم، اما هشت درصد روان‌آب‌های کل کشور در استان ما وجود دارد.

بله، واقعاً رودهای جاری پرباری در کردستان وجود دارد.

فتحی: بله. در کنار کشاورزی، گردشگری، معادن و مرز نیز از دیگر ظرفیت‌های استان هستند. مرز ما دومین مرز رسمی مبادله کالای کشور است.

این ظرفیت‌ها، اگر هرکدام در جای دیگری قرار داشتند، می‌توانستند یک مملکت را اداره کنند. اما متأسفانه مغفول مانده‌اند؛ که البته «مغفول» شاید تعبیر دقیقی نباشد. همه می‌دانیم که این ظرفیت‌ها وجود دارند، اما اینکه چرا از آنها استفاده نمی‌شود، همان مسئله‌ای است که باید حل شود.

ببینید، ما در وهله اول باید برنامه‌محور باشیم. نمی‌شود صرفاً شعار داد. خیلی خوب است که همه بگوییم فلان ظرفیت می‌تواند مسیر توسعه را ایجاد کند، اما آیا تا به حال از متخصصان اقتصاد کشاورزی پرسیده‌ایم که ببینیم با توجه به ظرفیت‌های موجود، چه برنامه‌ای می‌توان برای کشاورزی کردستان داشت؟

ما در شرق استان یک ظرفیت کشاورزی داریم و در غرب استان نیز ظرفیت دیگری وجود دارد. سؤال این است که چگونه می‌توانیم از این ظرفیت‌ها به شکل بهینه‌تری استفاده کنیم؟

وقتی هشت درصد روان‌آب‌های کشور در استان ما وجود دارد، باید به‌گونه‌ای از این ظرفیت بهره‌مند شویم که تولید بیشتری داشته باشیم، بتوانیم در تأمین امنیت غذایی کشور نقش ایفا کنیم و خوداتکایی‌مان در حوزه امنیت غذایی را افزایش دهیم. اما متأسفانه این کار بسیار کم انجام شده و هنوز کشاورزی ما عمدتاً به شکل سنتی انجام می‌شود.

در حوزه گردشگری هم باید پرسید کجا آمده‌ایم و این موضوع را به‌صورت جدی بررسی کرده‌ایم که استانی با چنین ظرفیتی، هم گردشگری تاریخی دارد، هم طبیعی و هم مذهبی، اما چگونه می‌توانیم فضایی ایجاد کنیم که این ظرفیت‌ها را به همه مردم ایران معرفی کنیم؟ فعلاً فقط درباره گردشگری داخلی صحبت می‌کنم.

چند نفر در ایران می‌دانند که آرامگاه خواهر امام جعفر صادق(ع) در کردستان و سنندج قرار دارد؟

فتحی: خواهر امام هشتم، حضرت هاجر خاتون، در سنندج قرار دارد. یعنی کمتر کسی در ایران این موضوع را می‌داند. اساساً ظرفیت‌های گردشگری کردستان، متأسفانه از نظر گردشگری به‌خوبی شناخته نشده‌اند.

عموماً وقتی در هر جای کشور به کسی بگویید کردستان، از کشاورزی و مرز صحبت می‌شود، اما گردشگری اساساً در بحث‌های مربوط به کردستان مطرح نمی‌شود.

درست است. یک‌سری زیرساخت‌ها، راه‌های ارتباطی و مواصلاتی نیز باید حتماً ایجاد شود تا توسعه گردشگری اتفاق بیفتد.

فتحی: نگاه ما این است که کردستان امروز نیاز دارد هر پروژه زیربنایی که در آن اجرا می‌شود، به‌گونه‌ای پیش برود که در انتهای کار مشخص باشد این پروژه چقدر اشتغال برای منطقه ایجاد می‌کند، چقدر می‌تواند تولید، کارگاه‌های تولیدی و فضای کسب‌وکار در منطقه ایجاد کند و چقدر می‌تواند معیشت مردم را تغییر دهد.

بدون این نگاه، کار چندانی پیش نمی‌رود. در این چند سال اتفاقاتی افتاده و کارهایی انجام شده، ولو اینکه کم‌رنگ بوده، اما نتوانسته آن آرامشی را که باید ایجاد کند.

آن آمارها دیگر همه‌چیز را نشان می‌دهند؛ اینکه ما از لحاظ اشتغال در کجای کشور قرار داریم و از لحاظ تورم در چه وضعیتی هستیم.

مهم‌ترین دغدغه کردستان اشتغال جوان‌هاست

اولویت‌های کردستان از لحاظ مسائل اجتماعی چیست؟ شما الان بین مردم حضور دارید و حرف‌هایشان را می‌شنوید. مهم‌ترین دغدغه آنها چیست؟ اشتغال یا مسائل دیگر؟

فتحی: مهم‌ترین دغدغه، اشتغال جوان‌هاست. اگر جوان‌ها شغل مطمئن و درآمد کافی داشته باشند، می‌توانند تشکیل زندگی و خانواده بدهند و در نتیجه، این چرخه نسلی ادامه پیدا کند.

بحث معیشت نیز فشار زیادی به خانواده‌ها، پدر و مادرها، فرزندان کردستان و در مجموع به همه اقشار جامعه وارد می‌کند. در کردستان، شدت این فشار بیشتر است؛ چون تورم در این استان از میانگین کشوری بسیار بالاتر است.

اما می‌شود برای این مسائل کاری انجام داد؛ به شرطی که فضا را مهیا کنیم.

نگاه کنید، ما باید سرمایه‌گذار را تشویق کنیم که به استان کردستان بیاید و از ظرفیت‌های بکری که شما به‌درستی به آنها اشاره کردید، برای سرمایه‌گذاری استفاده کند.

حذف بروکراسی از مسر سرمایه گذار؛ راه حل مشکلات کردستان

فتحی: باید بدون بروکراسی اداری، ۲۴ ساعته هر مجوزی را که سرمایه‌گذار نیاز دارد، به او بدهیم تا درگیر آن بروکراسی سخت، پیچیده و طاقت‌فرسای اداری نشود؛ بروکراسی‌ای که ممکن است در این فاصله، هزار اتفاق دیگر بیفتد. باید کاری کنیم که سرمایه‌گذار سریع به مرحله‌ای برسد که فقط وارد استان شود، کار را شروع کند و پروژه‌اش را استارت بزند.

اما متأسفانه این هماهنگی‌ها وجود ندارد و قطعاً در بسیاری از موارد، همین بروکراسی اداری باعث می‌شود سرمایه‌گذاران ما به سمت استان‌های دیگر بروند. بالاخره سرمایه‌گذار، سهولت و سرعت انجام کار را هم می‌خواهد.

اگر ما بتوانیم در استان اعلام کنیم که یک مجوز را به‌جای چند ماه، ظرف ۲۴ ساعت یا نهایتاً یک هفته صادر می‌کنیم و تمام مجوزهای مورد نیاز یک مجموعه را در اختیار سرمایه‌گذار قرار دهیم، کار نشد ندارد و قطعاً سرمایه‌گذاری انجام می‌شود.

اما وقتی فرآیند اداری آن‌قدر پیچیده می‌شود که صدور یک مجوز چهار یا پنج ماه طول می‌کشد، آن هم در این شرایط و وضعیت اقتصادی، عملاً توجیه اقتصادی پروژه برای سرمایه‌گذار از بین می‌رود.

تصور کنید سرمایه‌گذاری که شش ماه قبل می‌خواسته پروژه‌ای را اجرا کند، امروز با هزینه‌های جدید و افزایش قیمت‌ها مواجه شده است. بنابراین طبیعی است که توجیه اقتصادی آن پروژه برایش از بین برود.

اگر ما نهایت سعی و تلاشمان را بر این بگذاریم که سرمایه‌گذار، چه بخش خصوصی و چه بخش شبه‌دولتی، همه بسته‌های سرمایه‌گذاری ما را پیش روی خود داشته باشد و برای دریافت هیچ‌کدام از مجوزها مجبور نباشد به جایی مراجعه کند و همه مجوزها را یکجا در اختیارش قرار دهیم، فقط کافی است نام او روی مجوزها درج شود و کار را شروع کند.

اگر در کنار این اقدامات، سرمایه‌گذاران را نیز برای حضور در استان تشویق کنیم، قطعاً کردستان می‌تواند توسعه پیدا کند، شرایط بهتری نسبت به امروز داشته باشد و رونق تولید در آن اتفاق بیفتد.

می توان اشتغال مرزنشینی را در کردستان تقویت کرد/ امنیت ما در مرز باید امنیت مردم‌محور باشد

فتحی: مرز ما نباید فقط محلی برای عبور و مرور کالا باشد؛ در حالی که می‌توانیم در کنار همین مرز، اشتغال زیادی ایجاد کنیم؛ از انبارهای لجستیکی گرفته تا بسته‌بندی‌هایی که شکل می‌گیرد و فعالیت‌های دیگری که می‌توان در آنجا انجام داد و به این ترتیب، اشتغال مرزنشینی را تقویت کرد.

نگاه کنید، من همیشه یک نکته را خدمت دوستان عرض می‌کنم. در طول ایام جنگ ۴۰ روزه، رئیس‌جمهور منحوس و اپستینی آمریکا چند بار درباره تهدیدات زمینی از غرب کشور صحبت کرد و اسم کردها را هم آورد. اما خدا را شکر، با بصیرتی که مردم داشتند و تدبیری که نیروهای مسلح به خرج دادند، امنیت و آرامش در منطقه غرب برقرار بود.

امنیت ما در مرز باید مردم‌محور باشد. زمانی امنیت مردم‌محور ایجاد می‌شود که اقتصاد مردم را درست کنیم. وقتی من در آنجا اقتصاد و کسب‌وکارم رونق داشته باشد، اجازه نمی‌دهم کسی به این خاک و به این وطن تعرض کند. بنابراین، آن نوار مرزی به‌جای اینکه تهدید تلقی شود، باید به‌عنوان یک فرصت دیده شود.

نکته اصلی ما در همه صحبت‌هایمان این است که نگاه و عینکی را که با آن دنیا را می‌بینیم، درباره کردستان هم به کار می‌بریم. باید این عینک را عوض کنیم. به‌جای اینکه با نگاه تهدید به آنجا نگاه کنیم، می‌توانیم با نگاه فرصت به آن نگاه کنیم.

قطعاً ایرانی که اقوام مختلف، ادیان مختلف و مذاهب مختلف دارد ــ در چارچوب دین اسلام، مذاهب مختلف و تشیع ــ ایران با همین تنوع زیباتر است.

ایران با این تنوع، بزرگ‌ترین ظرفیتی است که می‌توان از آن برای تقویت یکپارچگی و وحدت در کشور بهره گرفت؛ برای اینکه ایران بتواند به قله‌های موفقیت برسد و به‌عنوان کشوری پیشران در همه حوزه‌ها، خود را دست‌کم در منطقه غرب آسیا به‌عنوان کشوری سرآمد نشان دهد.

مرز را به عنوان یک تهدید نبینیم؛ مرزهای زمینی می توانند محاصره دریایی را بشکنند

فتحی: می‌توانیم از این تنوع، ظرفیت ایجاد کنیم. این تنوع واقعیتی است که وجود دارد. اگر در گذشته به این تنوع به‌عنوان یک تهدید نگاه می‌شد، امروز باید آن را به‌عنوان یک فرصت ببینیم. درباره کردستان هم باید همان عینک را عوض کنیم. مرز را به‌عنوان یک تهدید نبینیم؛ مرز یک فرصت برای اشتغال، اقتصاد و بهبود وضعیت معیشتی مردم است.

اگر امروز آمریکا در حال ایجاد محاصره دریایی است، این مرزهای زمینی ما هستند که می‌توانند این محاصره دریایی را بشکنند. همین یک نکته ساده را در نظر بگیرید؛ اتفاقی که این روزها در حال رخ دادن است، باعث شده حجم مبادلات کالا از مرزهای زمینی ما، با توجه به محاصره دریایی که شکل گرفته، افزایش پیدا کند. یکی از این مرزها نیز مرزهای کردستان است.

باید این مرزها را به‌عنوان فرصت ببینیم. کشاورزی کردستان و نزولات آسمانی و رحمت الهی که در این استان وجود دارد را باید غنیمت و فرصت بدانیم.

ان‌شاءالله مدیریت کردستان نیز بتواند فضایی ایجاد کند و همان‌طور که عرض کردم، این بروکراسی‌های اداری را جمع کند تا از این فضای راکد و روزمرگی که ایجاد شده، خارج شویم و شاهد این باشیم که کردستان را توسعه‌یافته‌تر از قبل ببینیم.

برای افزایش امید اجتماعی در کل کشور و به‌ویژه در استان کردستان، به نظر شما چه باید کرد؟

فتحی: ببینید، امید اجتماعی، همان‌طور که در ابتدای عرایضم هم بحث امیدآفرینی را مطرح کردم، می‌تواند موضوعات مختلفی را پوشش دهد.

در این برهه زمانی که مهم‌ترین دغدغه مردم ما بحث معیشت و وضعیت اقتصادی است، اقدامی که بتواند امنیت اقتصادی خانواده را تأمین کند و سفره مردم را حفظ کند، می‌تواند امید اجتماعی ایجاد کند. خیلی عامیانه و ساده خدمت شما عرض کنم؛ وقتی سفره حفظ شود، خانواده حفظ می‌شود و این خودش امیدآفرینی است.

در ایام جنگ ۴۰ روزه، کاری که خیلی خوب انجام شد و دولت واقعاً در آن موفق عمل کرد، این بود که هیچ‌کدام از فروشگاه‌های ما خالی از کالا نشد. محصولات وجود داشت، مردم خرید می‌کردند، کالابرگ هم بود و مردم این را احساس می‌کردند؛ یعنی فشار اقتصادی زیادی بر آنها وارد نمی‌شد. بابت این اقدام در ایام جنگ ۴۰ روزه از همه دولتمردان تشکر می‌کنیم.

امروز که در خدمت شما هستم، با توجه به نوساناتی که وجود دارد و فضایی که ایجاد شده، مهم‌ترین کاری که برای امیدآفرینی و تقویت امید اجتماعی در جامعه می‌توانیم انجام دهیم، این است که امنیت غذایی، امنیت اقتصادی و امنیت رفاهی خانواده‌هایمان را تأمین کنیم تا خانواده‌هایمان امید داشته باشند.

آقای دکتر، یکی از زمینه‌هایی که می‌تواند منجر به ناامیدی در یک جامعه شود، بحث اختلافات مدیریتی و سیاستی ــ یا سیاسی، بهتر بگوییم ــ است. پرهیز از این اختلافات در این برهه چقدر اهمیت دارد؟ می‌گوییم این برهه، چون بالاخره کشور در شرایط خاص‌تری نسبت به دوره‌های دیگر قرار دارد. به نظر شما پرهیز از این رویکردها چقدر می‌تواند در افزایش امید مؤثر باشد؟

فتحی: اینکه جریانات سیاسی اولویت‌های متفاوتی داشته باشند و دیدگاهشان با یکدیگر متفاوت باشد، شکی نیست؛ اما این تفاوت در اولویت‌ها و دیدگاه‌ها نباید باعث شود که اختلافات سیاسی را به کف جامعه بیاوریم و موضوعات را به‌گونه‌ای مطرح کنیم که باعث انشقاق در جامعه شود.

این ایام وقت ابراز گله‌مندی‌ها و بازی سیاسی نیست

فتحی: امروز به فرموده رهبر عزیزمان ــ که در آخرین نامه‌ای که بالاخره به سمع و نظر ملت شریف ایران رساندند، به‌درستی بر وحدت، حفظ انسجام و حمایت از مسئولان و سران قوا تأکید فرمودند ــ در این شرایط، اگرچه از یک‌سری موضوعات گله‌مند هستیم، اما فعلاً در این ایام، وقت ابراز این گله‌مندی‌ها و بازی سیاسی نیست.

همه ما، همه ارکان حاکمیت، با هر سلیقه سیاسی و با هر تفکری، باید هدفمان این باشد که خدمت صادقانه به مردم ارائه بدهیم. باید کمک کنیم دولت بتواند این خدمت را انجام دهد؛ کمک کنیم دولت بتواند وضعیت اقتصادی را بهبود ببخشد و بتواند مشکل اشتغال جوانان را حل کند.

امید اجتماعی، همان‌طور که شما فرمودید، در نظام‌های سیاسی زمانی کمرنگ می‌شود که افراد جامعه ببینند مسئولان کشور و جریان‌های سیاسی، دعواهای سیاسی خودشان را بیش از حد علنی می‌کنند. به‌خصوص در این ایامی که محوریت، ولایت فقیه و امر و تأکید ایشان بر وحدت است، وقتی مردم می‌بینند جریان‌های سیاسی موضوعات اختلاف‌نظر را مطرح می‌کنند و این اختلافات را به کف جامعه می‌آورند، دیگر موضوعات و مسائل کشور اولویت‌بندی نمی‌شود.

این کار هم جفا در حق خون همه شهداست؛ چه شهدای جنگ ۱۲ روزه، چه شهدای جنگ رمضان، چه رهبر شهیدمان، فرماندهان، دانشمندان، همان دانش‌آموزان مدرسه میناب و همه آحاد جوانانی که شهید شدند. در حق خون این شهدا جفا است که هر کسی در این ایام اختلاف‌افکنی کند.

انسجام است که می‌تواند دشمن را زمین بزند

فتحی: رهبر عزیزمان همواره بر حفظ وحدت، دوری از اختلاف و تفرقه‌افکنی و ایجاد انسجام تأکید دارند. این انسجام است که می‌تواند دشمن را زمین بزند.

درست است؛ وضعیت اقتصادی اینجا مشکل دارد، فلان بخش دولت ایراد دارد، فلان بخش مجلس ایراد دارد و فلان بخش قوه قضائیه هم ایراد دارد؛ ولی ببخشید، مگر ما معصوم هستیم؟ شما آستین همت را بالا بزنید، بیایید وسط و کمک کنید. بنده خدا رئیس‌جمهور هم هر جا که نشسته، این موضوع را گفته است؛ گفته هر کسی می‌تواند، بیاید کمک کند.

شرایط امروز مملکت ایجاب می‌کند که بتوانیم از همه ظرفیت‌ها استفاده کنیم و همه جریانات سیاسی، یکدل و یکپارچه پای کار باشند تا مشکلی به مشکلات مردم اضافه نکنیم و گرهی از مشکلات مردم باز کنیم. این باید اولویت ما باشد.

فعلاً بحث اختلاف‌نظرهای سیاسی جای خودش. هر وقت آرامش برقرار شد، هر وقت فضا آرام شد، قطعاً با همدیگر حرف سیاسی می‌زنیم؛ ولی امروز، بحث این موضوعات نباید مطرح باشد. همه جریانات سیاسی و همه افراد واقعاً باید ولایت‌پذیری خودشان را در تبعیت محض از فرمایشات مقام معظم رهبری نشان بدهند؛ چراکه ایشان بر حفظ وحدت و انسجام تأکید داشته‌اند.

جایگاه مجلس را در این امیدآفرینی چقدر مهم ارزیابی می‌کنید؟ بالاخره مجلس در حوزه قانون‌گذاری و نظارت خیلی می‌تواند تعیین‌کننده باشد. نقش مجلس برای بهتر شدن وضعیت کشور چیست؟

فتحی: ببینید، زمانی که بودجه ۱۴۰۵ تدوین شد، جنگ رمضان پیش نیامده بود. زمانی هم که برنامه هفتم توسعه نوشته شده بود، مجلس یازدهم که ما در آن بودیم، هنوز جنگ ۱۲ روزه هم اتفاق نیفتاده بود.

نهایتاً می‌خواهم این نکته را خدمت شما عرض کنم که قانون برنامه هفتم مبتنی بر یک فضای آرام، به دور از تنش و به دور از جنگ تدوین شد.

ما نباید انتظار داشته باشیم دولت آن برنامه را که در یک فضای آرام برایش لحاظ کرده بودیم ــ از فروش نفت و فروش گاز گرفته تا رشد صنعت پتروشیمی، رشد صنعت کشاورزی، امنیت غذایی و… ــ در شرایط فعلی محقق کند. این فضا قابل تحقق نیست. این یک واقعیت است.

در مورد بودجه ۱۴۰۵ هم بالاخره ما گفتیم دولت محترم هر جایی که فکر می‌کند در اصلاح قانون برنامه هفتم یا اصلاح لایحه بودجه ۱۴۰۵ می‌توانیم در مجلس کمک کنیم و اصلاح قانون بدهیم، لایحه‌اش را تحویل مجلس بدهد. ما هم به صورت دوفوریتی در دستور کار قرار می‌دهیم تا دست دولت را باز کنیم که بتواند فضا را مدیریت کند.

دیروز یکی از گزارش‌های دیوان محاسبات را می‌دیدم. یک مثال خدمت شما عرض می‌کنم. در بحث هدفمندی یارانه‌ها، از ردیف هدفمندی که درآمدی ماست و ناشی از فروش نفت، فروش گاز داخلی، گاز پتروشیمی‌ها و این موارد است، نزدیک به ۳۰ تا ۳۵ درصد در پنج ماه محقق شده است. یعنی نگاه کنید، در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۷۵ درصد محقق شده بود، اما ما الان در پنج ماهه اول سال هستیم.

این منابع برای پرداخت گندم و پرداخت یارانه هزینه می‌شود. اگر اولویت‌های اساسی اینجا تأمین نشود، ما باید اصلاحی در ساختار بودجه ۱۴۰۵ انجام بدهیم تا بتوانیم منابع را تأمین کنیم.

یعنی آقای دکتر قالیباف در جلسه سران قوا، محضر ریاست محترم جمهوری فرموده بودند که هر جایی که فکر می‌کنید نیاز به اصلاح قانون، چه در برنامه هفتم توسعه و چه در قانون بودجه ۱۴۰۵، وجود دارد، بفرمایید لایحه ارائه بدهید؛ ما هم به صورت دوفوریتی در دستور کار قرار بدهیم تا کار شما زمین نماند و کار مردم زمین نماند.

منابع، همان‌جایی که گفتم، اولویت است. بالاخره در شرایط نرمال ما می‌توانستیم بگوییم آقا، آسفالت فلان‌جا؛ ولی الان که شرایط تغییر کرده و اولویت‌ها تغییر کرده‌اند، ما باید همین منابع محدودی را هم که داریم، براساس اولویت‌هایی که امروز وجود دارد، به‌درستی توزیع کنیم.

شما منابع محدود زندگی شخصی خودمان را نگاه کنید. منابع محدود است، چون یک حقوقی می‌گیریم. همه ما دوست داریم مثلاً به فلان‌جا سفر برویم و خیلی کارهای دیگر هم انجام بدهیم؛ ولی منابع محدود داریم. دوست داری انجام بدهی، اما چون منابع محدود است، نمی‌توانی همه کارها را انجام بدهی و مجبور هستی اولویت‌بندی کنی.

مثلاً کلاس آموزشی بچه‌ام را در اولویت قرار می‌دهم، فلان هزینه را در جای دیگری قرار می‌دهم، قسط و… یعنی اولویت‌ها را تعیین می‌کنم.

الان در مورد مملکت هم درآمد ما، این یک واقعیت است. وقتی می‌گوییم باید صادقانه با مردم صحبت کنیم، درآمد ما و آن چیزی که در لایحه بودجه ۱۴۰۵ قرار بود محقق شود، تا امروز که در خدمت شما هستم، محقق نشده و درصد تحقق آن خیلی پایین است.

این درآمد که محقق نشده، ما در لایحه بودجه گفتیم اینجایی که پول درمی‌آید، برود اینجا هزینه شود. الان پولی درنیامده، ولی برایش هزینه تراشیده‌ایم.

باید یک اصلاحی انجام بدهیم؛ این اصلاح بودجه ۱۴۰۵ باید بتواند کمک کند که هرچه سریع‌تر طلب کشاورزها و گندم‌کارانمان را تسویه کنیم؛ همان‌هایی که گندمشان را به دولت فروخته‌اند. باید بتوانیم بسته امنیت غذایی را تأمین کنیم، مشکل تأمین دارو نداشته باشیم و در تأمین تجهیزات پزشکی هم دچار مشکل نشویم.

در داخل مملکت بتوانیم کالابرگ را هم تأمین کنیم؛ کالابرگ از همین محل دارد تأمین می‌شود.

یعنی مجلس، ما، فرمودید که به‌عنوان مجلس، این را ریاست محترم مجلس خدمت ریاست محترم جمهور عنوان کردند. قرار است یک لایحه اصلاحی در بحث بودجه ۱۴۰۵ و قانون برنامه هفتم به مجلس ارائه بدهند.

خیلی ممنون آقای دکتر. اگر در پایان بحثی باقی مانده بود که به نظرتان بهتر است مطرح شود، بفرمایید.

فتحی: من از خبرگزاری مهر و از شما خیلی ممنونم. البته خیلی هم تأخیر شد؛ تقریباً یک ماه و نیم، ۱۵ روز تأخیر، روز خبرنگار را به خبرنگاران ایران عزیزمان تبریک عرض می‌کنیم.

من نکته‌ای را که خیلی راجع به خبرنگارها می‌خواهم عرض کنم، این است که دقیقاً حضور ذهن دارم که در ایام جنگ ۴۰ روزه، جنگ رمضان، این رئیس‌جمهور منحوس آمریکا می‌گفت که ما رسانه را به ایران باختیم.

قطعاً رسانه و حوزه خبر و جهاد فقط رسانه ملی و صداوسیما نیست.

همه کسانی که در طول این ایام، از یک سال و چهار، پنج ماه گذشته، از ابتدای جنگ ۱۲ روزه، زحمت کشیدند، جهاد کردند، نشان دادند و مردم را بیدار کردند و باعث شدند مردم ببینند، قابل تقدیر هستند.

کسانی که همکارهای شما بودند و آمدند فاجعه و نسل‌کشی مدرسه میناب و مظلومیت آن بچه‌ها را به تصویر کشیدند و همه دنیا دید که چه اتفاقی افتاد، این کم از آن رزمنده نیروی مسلح ندارد.

من دست تک‌تک خبرنگارها و فعالینی که در این حوزه زحمت می‌کشند را می‌بوسم بابت جهادی که همیشه مورد تأکید رهبر شهیدمان بود و شما به‌درستی در طول این ایام انجام دادید. ان‌شاءالله خدا این کار را توشه آخرت و باقیات صالحاتی برای شما قرار بدهد.

می‌دانیم مشکلات زیادی دارید، می‌دانیم حقوقتان چطور است و می‌دانیم با چه مصائب و مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کنید.

یک طرحی را قرار است کمیسیون اجتماعی در خصوص خبرنگاران، ان‌شاءالله به فضل الهی، پیش ببرد و حداقل توانسته باشیم یک جایی هم ما، مجلس، یک کاری برای شما انجام داده باشیم و گرهی از مشکلات جامعه خبرنگاری و اصحاب رسانه باز کرده باشیم. ان‌شاءالله.

خیلی ممنون آقای دکتر از وقتی که گذاشتید.