به گزارش خبرگزاری مهر، در روزهایی که با تغییر دما و نزدیک شدن به فصل سرد، نگرانی درباره بیماری‌های ویروسی تنفسی بیشتر می‌شود، خانه‌های سالمندان و خانواده‌هایی که از سالمندان مراقبت می‌کنند با یک پرسش مهم روبه‌رو هستند؛ اگر سالمند تب نداشته باشد، از کجا بفهمیم آنفلوانزا گرفته است.

«فکر می‌کردم فقط خسته‌ام» پیرمرد ۷۲ ساله‌ای که در یکی از روزهای سرد پاییزی حالش تغییر کرده بود، می‌گوید ابتدا تصور می‌کرد خستگی چند روز گذشته دلیل بی‌حالی اوست. نه تب داشت و نه لرز، اما اشتهایش کمتر شده بود و بیشتر از همیشه احساس ضعف می‌کرد. سرگیجه هم به جمع علائمش اضافه شده بود؛ به‌طوری که برای انجام کارهای روزمره از همسرش کمک می‌گرفت.

او می‌گوید که اگر خانواده‌اش اصرار نمی‌کردند برای معاینه به پزشک مراجعه کند، احتمالاً چند روز دیگر هم صبر می‌کرد؛ چون تصورش این بود که آنفلوآنزا حتماً باید با تب و بدن‌درد شدید شروع شود. همین تجربه باعث شد متوجه شود در سالمندی، تغییر ناگهانی حال عمومی هم می‌تواند نشانه‌ای باشد که نباید نادیده گرفته شود.

گاهی خانواده، نخستین نشانه بیماری را نه با تب‌سنج، بلکه از تغییر رفتار و حال عمومی سالمند متوجه می‌شود؛ سالمندی که تا چند روز پیش اشتهای معمول خود را داشته، به کارهای روزمره می‌رسیده و با اعضای خانواده گفت‌وگو می‌کرده، ناگهان کم‌حرف، بی‌حوصله یا کم‌توان می‌شود.

برای سالمندی دیگر ممکن است ماجرا با سرگیجه یا بی‌اشتهایی آغاز شود؛ علائمی که به‌سادگی می‌توان آنها را به خستگی، افزایش سن یا بیماری‌های زمینه‌ای نسبت داد. همین شباهت ظاهری است که تشخیص بیماری را در این گروه دشوارتر می‌کند.

پیرزنی که بیماری را با تب نشناخت

«اول فکر کردم بی‌اشتهایی‌ام از سن و سال است» یک زن سالمند نیز از روزهایی می‌گوید که ناگهان میلی به غذا نداشت و بیشتر ساعات روز را بی‌حال بود. او می‌گوید ابتدا این وضعیت را به کم‌خوابی و مشکلات معمول سن نسبت می‌داد و فکر نمی‌کرد ممکن است یک بیماری ویروسی در حال شروع باشد.

به گفته او، خانواده زمانی بیشتر نگران شدند که متوجه شدند میزان بی‌اشتهایی و ضعفش با روزهای معمول تفاوت دارد و حتی برای انجام کارهای ساده هم انرژی کافی ندارد. مراجعه به پزشک باعث شد وضعیت او دقیق‌تر بررسی شود؛ تجربه‌ای که به گفته خودش نشان داد در مورد سالمندان، همیشه نباید منتظر تب ماند تا بیماری را جدی گرفت.

در چنین شرایطی، توجه خانواده به تغییرات کوچک اهمیت پیدا می‌کند؛ اینکه سالمند کمتر غذا می‌خورد، بیشتر می‌خوابد، توان انجام کارهای معمول را ندارد یا رفتار و سطح هوشیاری او تغییر کرده است. این نشانه‌ها اگرچه ممکن است در نگاه نخست شبیه خستگی روزمره به نظر برسند، در یک سالمند می‌توانند نیازمند بررسی پزشکی باشند.

آنفلوآنزا در سالمندان همیشه با تب همراه نیست

سعیده سادات موسوی جزائری، متخصص بیماری‌های داخلی بیمارستان امام رضا(ع) مه‌ولات اظهار کرد: آنفلوانزا در سالمندان ممکن است بدون تب بروز کند و نباید تنها به دنبال تب و لرز برای شناسایی بیماری بود.

وی افزود: ضعف، بی‌اشتهایی، سرگیجه یا تغییر سطح هوشیاری می‌تواند از نشانه‌های ابتلا باشد و باید جدی گرفته شود.

موسوی جزائری با اشاره به افزایش نگرانی‌ها درباره شیوع بیماری‌های ویروسی به‌ویژه آنفلوانزا با تغییرات اقلیمی و نوسانات دمایی، گفت: تغییر در الگوی زمانی شیوع بیماری و شناخت ناکافی علائم در گروه‌های پرخطر می‌تواند به افزایش موارد بستری منجر شود.

وی بر ضرورت تغییر رویکرد از درمان‌های خودسرانه به سمت پیشگیری علمی و مدیریت دقیق علائم در بیماران پرخطر تأکید کرد و گفت: آنفلوانزا فقط یک بیماری فصلی ساده نیست و با توجه به ویژگی‌های جغرافیایی و اقلیمی مناطق مختلف می‌تواند چالش‌های بهداشتی مستمر ایجاد کند.

این متخصص بیماری‌های داخلی با اشاره به تفاوت اقلیم‌های معتدل و مناطق گرمسیری توضیح داد: در بسیاری از مناطق، شیوع آنفلوانزا با ورود فصل سرما و کاهش رطوبت محیطی ارتباط دارد، اما در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به دلیل ثبات نسبی دما، ویروس می‌تواند در تمام طول سال در چرخه انتقال باقی بماند و شیوع‌های پراکنده اما مستمر ایجاد کند.

وی درباره نحوه انتقال ویروس نیز گفت: آنفلوانزا عمدتاً از طریق ذرات معلق در ترشحات تنفسی و تماس نزدیک میان افراد منتقل می‌شود و دوره نهفتگی، یعنی فاصله میان مواجهه با ویروس و بروز علائم، می‌تواند بازه‌ای برای انتقال پنهان بیماری باشد.

موسوی جزائری افزود: رعایت فاصله مناسب و مدیریت تهویه در فضاهای بسته از اقدامات مهم برای مهار زنجیره انتقال بیماری در جامعه است.

وی با تأکید بر حساسیت سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای اظهار کرد: در گروه‌های آسیب‌پذیر، ویروس ممکن است با نشانه‌هایی غیرمتعارف بروز کند و کاهش سطح هوشیاری، بی‌اشتهایی شدید، ضعف عمومی و سرگیجه می‌تواند پیش‌درآمد عوارض حاد تنفسی باشد.

این پزشک متخصص تأکید کرد: در مدیریت درمانی، تشخیص مبتنی بر علائم بالینی در کنار آزمایش‌های تکمیلی باید با دقت انجام شود و نتیجه آزمایش آنفلوانزا می‌تواند بر تصمیم‌گیری درباره شروع سریع درمان‌های ضدویروسی و اقدامات کنترل عفونت در محیط‌های درمانی اثرگذار باشد.

وی ادامه داد: در بیماران بستری و افرادی که با علائم حاد تنفسی مواجه هستند، نباید انتظار برای نتایج آزمایشگاهی موجب تأخیر در آغاز درمان‌های ضروری شود.

موسوی جزائری همچنین زنان باردار و حتی بانوان در دو هفته پس از زایمان را نیز از گروه‌های در معرض خطر دانست و گفت: تغییرات سیستم ایمنی و فشار فیزیولوژیک می‌تواند این گروه‌ها را آسیب‌پذیرتر کند.

وی با اشاره به نقش بیماری‌های مزمن در تشدید وضعیت بیماران افزود: مبتلایان به بیماری‌های ریوی و قلبی، آسم، دیابت و بیماری‌های کلیوی یا کبدی در برابر عوارض آنفلوانزا آسیب‌پذیرتر هستند.

به گفته وی، افراد دارای نقص سیستم ایمنی یا برخی اختلالات متابولیک نیز ممکن است در صورت ابتلا با عوارضی مانند ذات‌الریه یا نارسایی‌های چنداندامی مواجه شوند.

آنتی‌بیوتیک، درمان آنفلوانزا نیست

موسوی جزائری با انتقاد از درمان خودسرانه بیماری‌های ویروسی گفت: آنفلوانزا یک بیماری ویروسی است و استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان اولیه آن نه‌تنها سودی برای بیمار ندارد، بلکه می‌تواند با ایجاد مقاومت میکروبی، اثربخشی درمان‌های آینده را کاهش دهد.

وی افزود: مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها در زمان شیوع ویروس‌های تنفسی می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند و در بلندمدت سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.

این متخصص بیماری‌های داخلی ادامه داد: درمان در بیشتر افراد مبتلا بر مدیریت علائم از طریق استراحت، تأمین مایعات کافی و تغذیه مناسب است، اما در بیماران پرخطر، مداخلات دارویی باید طبق پروتکل‌های ضدویروسی و تحت نظر پزشک انجام شود.

واکسیناسیون و پیشگیری را جدی بگیریم

موسوی جزائری با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: پیشگیری بسیار ارزان‌تر و مؤثرتر از درمان عوارض ثانویه است و واکسیناسیون سالانه در کنار رعایت نکات بهداشتی مانند شست‌وشوی دست‌ها و استفاده از ماسک، از ابزارهای اصلی پیشگیری محسوب می‌شود.

وی در پایان هشدار داد: در صورت بروز تنگی نفس، احساس فشار یا درد در قفسه سینه، گیجی شدید، استفراغ مداوم یا نشانه‌های کم‌آبی بدن، بیمار نباید منتظر بهبود خودبه‌خودی بماند و باید بلافاصله به مراکز فوریت‌های پزشکی مراجعه کند.

در مورد سالمندان، گاهی بیماری پیش از آنکه با تب و لرز خودش را نشان دهد، در رفتار و توان روزمره فرد دیده می‌شود؛ بی‌اشتهایی، ضعف، سرگیجه یا تغییر سطح هوشیاری می‌تواند همان علامتی باشد که خانواده نباید از کنار آن به سادگی عبور کند.