خبرگزاری مهر، گروه سیاست – نفیسه عبدالهی: نشست فصلی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی امروز در وین در شرایطی آغاز شده که پرونده هسته‌ای ایران بار دیگر در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است؛ جایی که تصمیم ۳۵ عضو شورا می‌تواند بر آینده مناسبات تهران و آژانس و سطح تنش میان ایران و غرب اثرگذار باشد. این نشست تا روز جمعه ادامه خواهد داشت و طبق اعلام دبیرخانه آژانس، اجرای توافق نامه پادمان های ان پی تی و مفاد مرتبط با قطع نامه های شورای امنیت درباره ایران در دستور کار قرار دارد

موضوع ایران در حالی در دستور کار نشست قرار دارد که آمریکا و سه کشور اروپایی، انگلیس، فرانسه و آلمان، برای تصویب قطعنامه‌ای جدید علیه تهران تلاش می‌کنند؛ قطعنامه‌ای که در صورت تصویب می‌تواند مسیر سیاسی پرونده برای بازگشت به شورای امنیت سازمان ملل را هموار کند.

پاسخ تهران به تلاش غرب

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه امروز در نشست خبری خود درباره تلاش غرب برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت گفت: پیش‌نویس قطعنامه بر اساس گزارشی است که گروسی منتشر کرده و قبلاً هم با این الگو مواجه بوده‌ایم. هر کجا که کم می‌آورند، سراغ آژانس و گروسی می‌روند.

وی ادامه داد: این اقدام از چند جهت بی‌معناست. از لحاظ حقوقی مدعی بودند آنچه که به اسنپ‌بک موسوم شد، قطعنامه‌ها را احیا کرد. این نقض همان ادعای آنان و اثبات موضع ایران، چین و روسیه است که اسنپ‌بک را غیرقابل اعمال می‌دانستیم.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: نکته دوم، بی‌اعتباری مسیر سه کشور اروپایی است و سوم اینکه خواسته این‌ها نامعقول است.

وی گفت: از طرفی آمریکا بانی این وضعیت است و اینکه آژانس دسترسی ندارد، به خاطر جنایت آمریکا و رژیم صهیونیستی است. آنان مسیر را مسدود کردند و اکنون به آژانس روی آورده‌اند.

سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: این نشانه بدنیتی است و به دنبال تشدید اوضاع هستند. ایران حتماً تدابیر لازم را نسبت به هر اقدامی می‌اندیشد. آزموده را آزمودن خطاست.

اختلاف تهران و آژانس همچنان پابرجاست

محور اصلی اختلاف ایران و آژانس همچنان به مسائل پادمانی، دسترسی بازرسان و امکان راستی‌آزمایی وضعیت تأسیسات و ذخایر هسته‌ای ایران بازمی‌گردد.

تهران با اشاره به آسیب‌های واردشده به برخی تأسیسات در جریان جنگ ۱۲روزه، بر ضرورت تدوین سازوکارهای جدید برای بازرسی از مراکز آسیب‌دیده تأکید دارد. در مقابل، آژانس خواهان دسترسی و اطلاعاتی است که بتواند بر مبنای آن وضعیت برنامه هسته‌ای ایران را ارزیابی و راستی‌آزمایی کند.

رافائل گروسی نیز در آستانه نشست، درباره وضعیت ذخایر اورانیوم ایران ادعاهایی را مطرح کرده، اما درباره برخی ادعاها پیرامون فعالیت هسته‌ای در کوه کلنگ تصریح کرده است که اگرچه نمی‌توان این احتمال را کاملاً رد کرد، شواهد بسیار محکمی برای تأیید آن وجود ندارد.

وین یا نیویورک؟

تهران از منظر حقوقی معتقد است قطعنامه ۲۲۳۱ در چارچوب زمانی تعیین‌شده خاتمه یافته و تلاش غرب برای احیای قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت فاقد مبنای حقوقی است. در مقابل، کشورهای غربی بر نگرانی‌های پادمانی و ضرورت راستی‌آزمایی برنامه هسته‌ای ایران تأکید دارند.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین نگرانی نه صرفاً تصویب یک قطعنامه، بلکه پیامدهای آن برای امنیت منطقه است. تجربه جنگ ۱۲روزه نشان داد که فاصله میان تحولات دیپلماتیک و اقدامات نظامی می‌تواند کوتاه باشد؛ از همین رو، برخی چهره‌های سیاسی در ایران نسبت به پیوند خوردن فشارهای شورای حکام با سناریوهای نظامی هشدار داده‌اند.

با این حال، قطعنامه شورای حکام به خودی خود مجوز جنگ نیست و در صورت ورود پرونده به شورای امنیت نیز روسیه و چین به‌عنوان اعضای دائم از حق وتو برخوردارند.

اکنون سه مسیر از جمله تعدیل قطعنامه و ادامه مذاکره، تصویب قطعنامه‌ای سخت‌گیرانه و افزایش فشار، یا شکست تلاش غرب و بازگشت پرونده به مسیر گفت‌وگوهای فنی پیش روی پرونده قرار دارد.

در نهایت، آنچه در وین رقم می‌خورد فقط سرنوشت یک نشست آژانس را تعیین نمی‌کند؛ بلکه می‌تواند مشخص کند پرونده هسته‌ای ایران همچنان در مسیر دیپلماسی باقی می‌ماند یا بار دیگر از وین به نیویورک حرکت خواهد کرد.

در نهایت، همان‌گونه که سخنگوی وزارت خارجه هشدار داده است: «آزموده را آزمودن خطاست.» این جمله شاید روشن‌ترین موضع تهران در آستانه تصمیم شورای حکام باشد؛ پیامی که نشان می‌دهد ایران صدور قطعنامه جدید را نه یک اقدام صرفاً فنی، بلکه بخشی از روندی برای افزایش فشار می‌داند و خود را برای پاسخ به هر سناریویی آماده کرده است.